Barbórka – co to za święto i jak je obchodzimy?

Barbórka – co to za święto i jak je obchodzimy?

Barbórka to święto górników, które obchodzimy w ostatnim miesiącu roku. 4 grudnia to dzień św. Barbary z Nikomedii patronki ciężkiej pracy i dobrej śmierci. Barbórkę świętują nie tylko górnicy, ale również geolodzy i osoby związane z pozyskiwaniem z ziemi surowców.

Barbórka – imieniny Barbary

Dnia 4 grudnia swoje święto obchodzą również Barbary. Basia jest bardzo popularnym imieniem w Polsce. Uplasowało się na 38 pozycji najczęściej nadawanych imion w roku 2017.

Patronka Barbar i górników to według historii kobieta żyjąca na przełomie III i IV wieku n. e.. Zginęła z ręki własnego ojca, ponieważ nie chciała wyrzec się swojej wiary. Kult św. Barbary dotarł do Polski w XIV wieku. Patronką górników stała się dopiero 300 lat później. Aby upamiętnić oficjalne jej przyjęcie wykuto figurę z bryły galeny, która znajduje się po dziś dzień w Karczówce w Kielcach. Pierwsze ceremonie związane z nadaniem patronatu miały miejsce 4 grudnia w połowie XVIII wieku. Od tego dnia rokrocznie górnicy piastują swoje święto.

Skąd wzięły się polskie zwyczaje na Barbórce?

Zwyczaje związane z obchodzeniem Barbórki wykrystalizowały się na przestrzeni lat od nadania patronatu św. Barbary. Pod koniec XIX wieku w Leoben powstała Polska Czytelnia Akademików górniczych. W budynku mieszczącym się pod tradycyjną strzechą rozpoczęto tradycję związaną z inicjacją nowych górników (skokiem przez skórę), biesiadami piwnymi i przemarszem orkiestry. Współcześnie w kwestii obchodów górniczego święta zmieniło się niewiele od czasów Leoben.

Po przebudzeniu msza

Barbórka była z początku jedynie świętem liturgicznym. Śląska tradycja nakazuje, że w dzień św. Barbary z samego rana należy udać się na mszę świętą lub do cech, w którym znajduje się figurka patronki. Po latach do czysto religijnego święta dodano również świeckie zwyczaje. Po mszy następuje przemarsz górników, w którym główną rolę odgrywa orkiestra. Przechodząc przez tzw. familoki – czyli osiedla górnicze – wykonuje hymny górników i prowadzi wszystkich zaangażowanych w obchody wprost na biesiadę.

Górnicze zwyczaje w dzień Barbórki

Panowie na biesiadzie obowiązkowo muszą posiadać strój galowy. W przeciwnym razie za jego brak są karani. Zapominalskich zakuwa się w dyby lub nakazuje wypicie piwa z solą. Kobiety nie uczestniczą w biesiadach piwnych. Mają one swoje własne imprezy, które nazywane są combrami babskimi. Nie ma na nich wstępu dla mężczyzn. Kiedyś kojarzone były z dniami czarownic. Panie przebierały się za wiedźmy i demony. Współczesne combry nie mają jednak wiele wspólnego z tymi podaniami. Z wyjątkiem tego, że w dalszym ciągu ich uczestniczkami są głównie kobiety. Panie bawią się we własnym towarzystwie tańczą i śpiewają. Zabawie przygrywają muzykanci. Jeśli są to panowie, muszą przyodziać damskie ubrania.

Dzień św. Barbary jest dla górników momentem, w którym ich długi staż pracy może zostać doceniony. Przyznawane są im medale i odznaczenia. Weterani otrzymują szpady górnicze i ofiarowywane są im prezenty.

 

Liczne atrakcje

Barbórka nie ogranicza się jednak współcześnie tylko do uroczystej mszy, marszu i biesiady. Towarzyszą jej liczne atrakcje, które związane są z pracą górników. Na ich cześć organizowane są koncerty, bale, występy i olimpiady, w których udział mogą brać górnicy i ich rodziny.

Choć święto przypada na 4 grudnia, to już kilka dni wcześniej rozpoczynają się jego obchody. Górnicy odprawiają uroczyste akademie, składają kwiaty pod pomnikami, organizują przemarsze. Ciekawym zwyczajem jest również ceremoniał “skoku przez skórę”, który jest rodzajem inicjacji dla górników, którzy rozpoczęli dopiero swoją pracę. Skóra jest trzymana przez dwóch górników o najdłuższym stażu pracy.

 

Już 3 grudnia organizowane są biesiady piwne z okazji dnia górnika. Całe popołudnie i wieczór kufle do piwa, trzymane przez rodziny i samych górników, ciągle są w ruchu. Podczas biesiady spożywane są również tradycyjne potrawy. A ze względu na warunki polowe często przydają się na nich naczynia jednorazowe (obrusy papierowe, plastikowe sztućce, papierowe tacki, plastikowe talerze i słomki do piwa).

Na każdej biesiadzie izba podzielona jest na dwie części. Nazywa się je strzechami. W “starej” zasiadają doświadczeni górniczy weterani, w “nowej” natomiast ich młodsi koledzy. W ciągu ostatnich kilku lat w ramach biesiad piwnych wyrosła również nowa tradycja związana z samymi kuflami do piwa. Wiele organizatorów imprez barbórkowych projektuje własne kufle do piwa, które są zabierane potem przez górników do domu w ramach pamiątki z imprezy.

  • Serwetka Royal 40*40 skł. 1/4 biała 11622 PAPSTAR (50 sztuk)

    0 out of 5
    17.99
  • Kieliszki do drinków z miarką 300ml (10 sztuk) PAPSTAR

    0 out of 5
    5.01
  • Kieliszki degustacyjne 20ml (50 sztuk)

    0 out of 5

    Idealne na pikniki, grille oraz inne imprezy plenerowe.

    4.60

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *